ALMANYA’YA GÖÇ EDEN YETİŞKİNLERDE TÜRKÇE VE ALMANCA ARASINDA KOD DEĞİŞTİRMENİN FRENLEME MEKANİZMALARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17202270Anahtar Kelimeler:
Türkçe-Almanca iki dillilik , Kod değiştirme, Frenleme mekanizmaları , Yön asimetrisi , Ana dil korumaÖzet
ÖZET
Bu çalışma, Türkiye’de yükseköğrenim görmüş ve yetişkinlik döneminde Almanya’ya göç etmiş bireylerin Türkçe–Almanca kod değiştirme pratiklerinde ortaya çıkan frenleme mekanizmalarını incelemektedir. Göçmen toplulukların iki dilli iletişiminde kod değiştirme sıkça araştırılmış bir olgu olmakla birlikte, özellikle yön asimetrisi ve frenleme stratejileri üzerine yapılan çalışmalar sınırlı kalmaktadır. Bu bağlamda araştırmanın temel problemi, bireylerin iki dil arasında geçiş yaparken hangi koşullarda frenleme uyguladıklarını ve bu mekanizmaların sosyokültürel bağlamda nasıl işlediğini ortaya koymaktır. Çalışmada fenomenolojik yöntem benimsenmiş, 30 katılımcıyla gerçekleştirilen derinlemesine görüşmeler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Bulgular, katılımcıların güçlü bir Türkçe temeline sahip olduklarını ve bu nedenle Türkçeyi hem gündelik yaşamda hem de akademik bağlamlarda koruma eğiliminde olduklarını göstermektedir. Almanca ise resmi, bürokratik ve mesleki ortamlarda özenle kullanılmakta; Türkçe aile içi iletişimde, kültürel aktarımda ve duygusal bağlamlarda bilinçli biçimde sürdürülmektedir. Kod değiştirmenin yön asimetrisi belirgindir: Türkçeden Almancaya geçişler daha çok işlevsel gerekçelerle gerçekleşirken, Almancadan Türkçeye kaymalar büyük ölçüde frenlenmektedir. Çalışma, kod değiştirmenin yalnızca dilsel bir refleks değil, bağlama duyarlı, stratejik ve kimlik odaklı bir pratik olduğunu ortaya koyarak literatüre özgün katkılar sunmaktadır.
Referanslar
Akbaş, E. N., Özdemir, E. D., ve Özdemir, C. (2024). Almanya’da yaşayan ikinci ve üçüncü kuşak Türklerin dil tercihleri. Journal of Social Research and Behavioral Sciences, 10(22), 254–275. https://www.sadab.org/FileUpload/bs701867/File/16.almanya.pdf
Auer, P. (2005). A postscript: Code-switching and social identity. Journal of Pragmatics, 37(3), 403–410. https://doi.org/10.1016/j.pragma.2004.10.010
Bekar, B., ve Öztürk, A. (2018). Avrupa’da Türkçe derslerinin dil edinimine katkısı: Almanya’da üçüncü kuşaklar üzerine bir inceleme. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 8(1), 17–27.
Bingöl, M., ve Özdemir, E. D. (2024). Almanya’daki Türk göçmen ailelerde iki dilliliğin kültürel kimlik ve aile içi iletişim üzerindeki etkisi. Journal of Research in Turkic Languages, 4(1), 1–20. https://resturlan.com
Cummins, J. (1979). Linguistic interdependence and the educational development of bilingual children. Review of Educational Research, 49(2), 222–251. https://doi.org/10.3102/00346543049002222
Çetinoğlu, Ö. (2017). A code-switching corpus of Turkish-German conversations. İçinde Proceedings of the Third Workshop on Computational Approaches to Linguistic Code-Switching (ss. 43–52). Association for Computational Linguistics. https://aclanthology.org/W17-0804/
Demirağ, H., ve Kakışım, A. (2018). Almanya’daki Türklerin göç ve entegrasyon süreci: Birinci ve üçüncü kuşak karşılaştırması. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 6(21), 123–137.
Deutsche Welle. (2018, 4 Ocak). Turkish diplomats and civil servants among asylum claimants since 2016 failed coup. https://p.dw.com/p/2vKnA
Gosselin, L., ve Sabourin, L. (2023). Language athletes: Dual-language code-switchers exhibit inhibitory control advantages. Frontiers in Psychology, 14, 1150159. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1150159
Gumperz, J. J. (1982). Discourse strategies. Cambridge University Press.
Hofweber, J., Marinis, T., ve Treffers-Daller, J. (2020). How different code-switching types modulate bilinguals’ executive functions: A dual control mode perspective. Bilingualism: Language and Cognition, 23(4), 909–925. https://doi.org/10.1017/S1366728919000808
Lester, S. (1999). An introduction to phenomenological research. Stan Lester Developments. http://stanlester.com/resources/phenomenology.pdf
Myers-Scotton, C. (1993). Social motivations for codeswitching: Evidence from Africa. Oxford University Press.
Neubauer, B. E., Witkop, C. T., ve Varpio, L. (2019). How phenomenology can help us learn from the experiences of others. Perspectives on Medical Education, 8(2), 90–97. https://doi.org/10.1007/s40037-019-0509-2
Nilep, C. (2006). “Code switching” in sociocultural linguistics. Colorado Research in Linguistics, 19, 1–22. https://doi.org/10.25810/hnq4-jv62
Poplack, S. (2004). Code-switching. İçinde U. Ammon, N. Dittmar, K. J. Mattheier ve P. Trudgill (Ed.), Sociolinguistics: An international handbook of the science of language and society (Cilt 2, ss. 589–596). Mouton de Gruyter.
Samancı, R. (2025). Almanya’ya göç etmiş yetişkinlerde Türkçe ve Almanca arasındaki kod değiştirme [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. International Burch University.
Schröder, S. (2013). Rezension zu Heike Wiese: Kiezdeutsch. Ein neuer Dialekt entsteht. Zeitschrift für Rezensionen zur germanistischen Sprachwissenschaft, 5(2), 217–221. https://doi.org/10.1515/zrs-2013-0043
Sirkeci, İ. (2003). Migration from Turkey to Germany: An ethnic approach. New Perspectives on Turkey, 28–29, 189–207.
Treffers-Daller, J., ve Çetinoğlu, Ö. (2022). TuGeBiC: A Turkish German bilingual code-switching corpus. arXiv. https://arxiv.org/abs/2205.00868
Tekin, Ö. (2023). Migration from Turkey to Germany: Integration policy and the German language. The Journal of Social Science, 7(14), 143–163. https://doi.org/10.30520/tjsosci.1346044
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Rukiye Samanci, Prof. Dr. Mustafa Arslan
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Lisans
Dergimizde yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.
Bunları yapmakta özgürsünüz:
- Paylaş — Dergide yayımlanan eserleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz. Her türlü amaç için, ticari amaç da dahil
- Uyarla — Her türlü amaç için (ticari amaç da dahil) karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et her türlü amaç için kullanılabilir.
- Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.
Aşağıdaki şartlar altında:
- Atıf - uygun referans vermeli , lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
- Ek sınırlamalar yoktur - Lisansın izin verdiği hakları başkaları üzerinde kanunlarla ya da teknolojiyi kullanarak sınırlayamazsınız.
